Alopecija areata

Kada govorimo o autoimunim bolestima, kosa i koža glave možda nisu prva asocijacija, no upravo alopecija areata (tzv. tačkasta ćelavost) pripada ovoj vrsti oboljenja, zahvata sve veći broj ljudi, oba pola različitih starosnih kategorija, te zahteva veliku posvećenost u lečenju. Opadanje kose koje je karakterisrično za alopeciju, javlja se iznenada, a može zahvatiti i druge regije, odnosno dlake na licu i drugim delovima tela. Kao i kod svake autoimune bolesti, i kod alopecije dolazi do napada organizma na sopstvene ćelije koje smatra stranim, dok je sam uzrok i dalje neosvetljen u potpunosti. Takođe, ova bolest je ćudljiva jer je odlikuju ponavljajuće epizode, nakon dužeg odsustva simptoma. S obzirom na to da se među najčešćim faktorima nalaze psihički i fizički stres, neretko alopeciju nazivaju i bolešću modernog doba.

Simptomi

Iznenadna pojava pečata na glavi, na kojima je primetan gubitak kose, jeste glavni simptom koji ukazuje na alopeciju areatu. Kosa opada u jasno ograničenim regijama, u vidu jednog ili više pečata, i to je ono što je karakteristično za manifestovanje bolesti. Pečati koji se javljaju uglavnom nisu praćeni nikakvim drugim signalima, retko kada se može osetiti peckanje na ovim mestima, a mnogo je češći slučaj da su novonastali pečati sasvim glatke teksture, bez upalnih procesa i bez iritacija. Tako da, ne postoje prateći simptomi koji bi mogli ukazati na nastanak alopecije areate.

Uzroci

Autoimuna oboljenja mogu imati spoljašnji i/ili unutrašnji okidač, a tako je i sa alopecijom areatom. Tačan uzrok je, do sada, nerazjašnjen, dok su ustanovljeni brojni faktori koji doprinose nastanku bolesti. Genetika je, svakako, i ovde jedan od izvesnijih faktora, jer otprilike 20% osoba obolelih od alopecije areate u porodici imaju nekoga sa istim problemom. Osim toga, i druge bolesti mogu biti uzroci, među kojima dijabetes, oboljenja štitne žlezde, ili pridružene autoimune bolesti. I u slučaju alopecije, emocionalni stres se navodi kao jedan od glavnih okidača, a prema nekim mišljenjima, ovo bi čak mogao biti i glavni uzrok. U moguće okidače spadaju i zapaljenska stanja (kao što je npr. zapaljenje digestivnog sistema), reumatoidni artritis, psorijaza i psorijatični artritis, ali čak i hipertenzija, atopični dermatitis, ekcem, ili mentalni problemi. Pored toga, lekovi, trudnoća, febrilna stanja se takođe ubrajaju u uzroke. No, ono što se ne sme zanemariti jeste stres koji nastaje upravo kao posledica same bolesti, jer opadanje kose na ovaj način rezultira depresivnim epizodama, povlačenjem pojedinca u sebe i drugim sličnim ponašanjima i raspoloženjima.

Razlike između alopecije areate i drugih tipova alopecije

Alopecija, kao opšti naziv za prekomerni gubitak kose, odnosno ćelavost, ima više svojih tipova koji se manifestuju na različite načine i imaju različite uzroke. Alopecija areata je karakteristična po pojavi prethodno opisanih pečata, koji ostaju bez ijedne vlasi, dok drugi oblici oboljenja imaju nešto drugačiji tok. Osim toga, alopecija areata može dovesti i do potpune ćelavosti, no u 90% slučajeva su velike šanse da kosa počne iznova da raste. Srodna alopeciji aureati je alopecija univerzalis, koja pogađa druge delove tela (neki je smatraju podtipom areate), te se može primetiti gubitak dlaka u regiji obrva, trepavica, stidnih dlaka i drugih. Veoma zastupljen tip ćelavosti jeste i androgena alopecija, koja se odlikuje prekomernim gubitkom kose u kratkom vremenskom periodu, a uzrokovana je hormonskim disbalansom, odnosno viškom muških hormona. Androgena alopecija se kod žena uglavnom manifestuje gubitkom kose na gornjoj površini glave, dok su kod muškaraca pogođeni zalisci i teme. Ni ovaj oblik ćelavosti, kao ni alopecija areata, nije praćen iritirajućim simptomima. Telogen efluvijum je oblik gubitka kose koji odlikuje njeno stanjivanje, koje je privremeno i uzrokovano je samim ciklusom rasta kose, kada istovremeno veliki broj dlaka ulazi u fazu mirovanja, što rezultira opadanjem i proređivanjem kose. Ožiljna alopecija je poseban oblik ćelavosti koji mahom ima jasan uzrok, a to su inflamatorna stanja i bolesti kože koje dovode do ožiljaka, a koji onemogućavaju regeneraciju i uobičajen rast kose. I, na kraju, dobro nam je poznato da kosa godinama sve više opada i postaje tanja, bez volumena, sa proređenim regijama na koži glave, što spada u uobičajenu pojavu koja se javlja starenjem, a stručno se naziva involuciona alopecija.

No, i alopecija areata ima svoje podvrste, gde se razlikuju retikularna alopecija (gubitak kose je ekcesivan), ofijazis (gubitak kose se javlja na stranama ili na zadnjem delu glave), sisajifo (obrnuto od ofijazisa, kada se kosa zadržava samo na stranama i na zadnjem delu), alopecija totalis (potpuni gubitak kose) i pomenuta alopecija univerzalius (gubitak kose i dlaka na svim delovima tela).

Lečenje

Alopecija areata ne ugrožava opšte stanje pacijenta, i to je ono što je važno istaći jer ovakav vid gubitka kose često može izazvati paniku i zabrinutost. Ipak, to ni u kom slučaju ne znači da lečenje možete sprovesti sami. Dermatolog je prva stanica ako postoji sumnja da je reč o alopeciji areati, a važno je na vreme napraviti prvi korak ka lečenju kako bi se u što većoj meri moglo zaštiti vlasište od opadanja kose. Stručno lice će umeti da odredi da li na vlasištu postoje znakovi upale ili infekcije.

Jedinstven lek namenjen alopeciji areati ne postoji, no ono što se najčešće prepisuje kao osnovna terapija jesu koritikosteroidi (u vidu gelova, losiona i sličnih proizvoda, ili oni koji se unose ubrizgavanjem na obolelo mesto), a tu su i druge vrste lekova koje su prilagođene stanju kože pacijenta. Naravno, tu su i blagotvorni šamponi brojnih proizvođača koji pružaju adekvatnu negu kod kuće i koji mogu potpomoći regeneraciju kože glave. Najefikasnije rezultate svakako daju profesionalni tretmani koje pruža lekar i koji zahvaljujući specijalnim uređajima i preparatima pozitivno utiču na poboljšanje stanja. Savremena tehnologija unapredila je, svakako, i ovaj segment medicine, stoga se danas lečenje alopecije areate može uspešno sprovesti uz krioterapiju, UV zračenje, mikronidling tretmane i druge.

Jedna od veoma popularnih procedura lečenja alopecije areate jeste mezoterapija, čiji metod podrazumeva ubrizgavanje hranljivog koktela u mezoderm (središnji deo kože). Vitaminski koktel koji se aplikuje mikroiglama u kožu glave, sačinjen je od aktivnih supstanci i vitamina, koji dovode do regeneracije vlasišta i podstiču obnavljanje folikula, odnosno rast kose. Mezoterapija kose je potpuno neinvazivna i bezbedna metoda, koja uz određenu dozu vitamina, minerala i aminokiselina direktno sprovodi potrebne materije, zbog čega su i rezultati efikasniji. Na ovaj način uneti sastojci imaju moć dugoročnog obnavljanja, jer koktel stiže do samog korena kose i hrani je iznutra.

PRP terapija kose predstavlja metodu regenerativne medicine, a njeni efekti na celokupnu kožu doveli su do toga da PRP sada već postaje zlatni standard u revitalizaciji kože i antiejdžingu. U pogledu nege vlasišta, ova terapija sopstvenom krvlju pacijenta daje odlične rezultate, a naročito ukoliko se sa tretmanima krene u ranom razvoju alopecije areate. Iz krvi pacijenta izdvajaju se trombociti obogaćeni faktorima rasta, a potom se aplikuju nazad u telo pacijenta, odnosno u odabrane regije glave. Na ovaj način aplikovani, trombociti imaju veliki regenerativni potencijal zbog prisustva matičnih ćelija. U slučaju alopecije areate, ukoliko kortikosteroidna terapija nije pomogla, PRP je jedan od najčešćih izbora lekara. Osim toga, PRP tretman može se raditi čak i u regiji obrva ako je zahvaćena ovim oboljenjem. Ovaj tretman se preporučuje kod svih problema sa gubitkom kose, te kod svih podtipova alopecije.

Laserska terapija za rast kose je još jedna neinvazivna metoda za pospešivanje rasta kose i jedna od osnovnih procedura koja se preporučuje u slučajevima alopecije. Funkcioniše na principu laserske svetlosti koja se unutar kože apsorbuje u mitohondrije ćelija, i time ih aktivira, tako da ćelije putem ove fotohemijske reakcije između svetlosti lasera i folikula, dobijaju više kiseonika i aktivira se njihovo umnožavanje. Kako laser deluje direktno na folikule dlake, i ima tačno određenu jačinu koja dopire do glavnih krvnih sudova korena dlake, uspeva da već nakon prve procedure aktivira potrebne procese koji dovode do poboljšanja stanja kose. Ovaj vid terapije je naročitu efikasnost pokazao upravo kod alopecije areate.

Matične ćelije su se i u slučaju alopecije areate (i drugih vrsta alopecije) pokazale kao aktivni saveznici u borbi za ponovni rast kose. Naime, folikuli dlaka čuvaju jedan deo matičnih ćelija koji se nalazi u koži. To znači da, sa izvesnim oboljenjima i problemima sa kosom i kožom glave, folikul gubi svoju funkciju, ali se ovom prilikom gubi i sloj potkožnog masnog tkiva koji takođe sadrži matične ćelije. Stoga nova istraživanja i prakse sve više idu u pravcu primene matičnih ćelija apstrahovanih iz masnog tkiva, direktno u kožu glave, što pokazuje odlične rezultate u pogledu stvaranja novih krvnih sudova i obnovljanju folikula dlaka. Slično kao i kod PRP-a, reč je o masnim ćelijama samog pacijenta koji se podvrgava tretmanu, što znači da nema aplikovanja stranog tela i da pacijent podnosi ovu procedure bez nuspojava. Masne ćelije uzimaju se iz regija tela na kojima postoji višak masnog tkiva, a potom se pročišćavaju i ponovo ubrizgavaju u oštećene delove kože glave.

Nega kod kuće

Gotovo da nema dermokozmetičkog brenda koji u svom asortimanu nema šampone namenjene specifičnoj nezi vlasišta i različitim problemima sa kožom glave. U slučaju bilo kog oblika alopecije, poželjni su šamponi, ulja, losioni i slični proizvodi koji se nanose topikalno, a koji deluju regenrativno, ali je preporučljiva i konzumacija adekvatne suplementacije. Sastojci koji mogu pomoći u slučajevima prekomernog gubitka kose, i kod alopecije areate, jesu omega-3 masne kiseline, koje naše telo ne proizvodi te je poželjno unositi ga ishranom i odabranim suplementima. Suplementacijom možete nadoknaditi i količinu cinka, koji ima dokazano dejstvo kada je u pitanju regeneracija tkiva, pa čak i rast novih. U slučajevima androgene alopecije, cink je koristan jer reguliše testosteron, koji je i glavni krivac za ovaj tip gubitka kose. Proteini u maskama i šamponima preporučuju se pri različitim problemima sa kvalitetom kose, što se objašnjava činjenicom da sastav samih vlasi čine upravo proteini. Za rast nove kose značajno je i gvožđe, koje se unosi ishranom i suplementacijom, a koje podstiče dopremanje krvi do ćelija tela i kože glave, te se pospešuje cirkulacija ove regije, a time i rast kose. Vitamini A i C navode se kao važni za proizvodnju sebuma, za koju smo prethodno razjasnili da se gubi sa oštećenjem folikula koji bi, pri normalnom funkcionisanju, trebalo da ih luči u optimalnoj meri.

U proizvodima namenjenim prekomernom gubitku kose često se nailazi na kofein, ruzmarin, lavandu, koprivu, ulje pšeničnih klica, makadamiju i druge sastojke koji dokazano pospešuju rast i negu kose. Ipak, proizvode za kućnu negu kose najbolje je birati prema savetu dermatologa, koji će umeti da proceni stanje, stadijum gubitka kose, tip vlasišta i druge parametre kojima mora biti prilagođena i kozmetika koja se redovno koristi.

Opširnije

Pronađite još sličnih članaka